कोहलपुर, चैत्र १७,
अन्तर्राष्ट्रिय जातीय विभेद उन्मूलन दिवसको अवसरमा कोहलपुर नगरपालिकाले दलित अधिकारसम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रम भव्य रूपमा सम्पन्न गरेको छ ।
‘दलित समुदायको न्यायमा पहुँचका लागि राज्य संरचनाको प्रभावकारी परिचालन’ भन्ने राष्ट्रिय नाराका साथ आयोजित उक्त कार्यक्रम कोहलपुर–११ स्थित पार्टी प्यालेसमा सम्पन्न भएको हो । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि कोहलपुर नगरपालिकाका नगर प्रमुख पूर्ण प्रसाद आचार्यले समाजमा आएको परिवर्तनबारे चर्चा गर्दै विगतको तुलनामा अहिलेको समाज धेरै रूपान्तरण भइसकेको बताएका छन् । नगर प्रमुख आचार्यले विगतमा गहिरो रूपमा जरा गाडेको जातीय विभेद अहिले क्रमशः घट्दै गएको उल्लेख गर्दै अझै पनि पूर्ण रूपमा अन्त्य हुन नसकेको बताएका हुन् । उनले भने,-‘समाजका गतिविधिलाई नजिकबाट नियाल्ने अवसर पाएँ, त्यो बेलाको समाज र आजको समाजबीच ठूलो अन्तर देखिन्छ ।’
उनका अनुसार जातीय विभेद दलित र गैरदलितबीच मात्र सीमित नभई विभिन्न जाति तथा समुदायबीच पनि देखिने गरेको थियो । पछिल्लो समय यसमा सुधार आएको महसुस भएको छ उल्लेख गरे । उनी भन्छन्,-‘अझै धेरै काम गर्न बाँकी छ ।’ उनले नेपालको संविधानले जातीय विभेद तथा छुवाछूतलाई पूर्ण रूपमा निषेध गरेको स्मरण गराउँदै यस्ता अमानवीय व्यवहार सह्य नहुने स्पष्ट पारे । नगर प्रमुख आचार्यले समानता, सामाजिक न्याय र समावेशीताका आधारमा समाज निर्माण गर्न सबै पक्ष जिम्मेवार हुनुपर्नेमा जोड दिए ।
कार्यक्रममा इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरका प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक डिएसपी चक्रबहादुर डमरपालले जातीय विभेदविरुद्धको कानुनी व्यवस्था र कारबाहीबारे जानकारी गराएका थिए । उनले जातीय विभेद वा छुवाछूत जस्ता घटनामा संलग्न जो–कोहीलाई तत्काल मुद्दा दर्ता गरी कानुनअनुसार कारबाही हुने बताए । ‘कसैले जातीय विभेद गरे तुरुन्तै मुद्दा लाग्छ, यसमा कुनै छुट छैन ।’ उनले भने ।
डमरपालका अनुसार नेपालको संविधानले सबै नागरिकलाई समानता, न्याय, रोजगारी, स्वास्थ्य र शिक्षाको अधिकार सुनिश्चित गरेको छ । उनले विभेदविरुद्धको ऐन तथा प्रावधानबारे जानकारी दिँदै यस्ता घटनामा पीडितले डर नमानी उजुरी दिनुपर्ने बताए । उनले भने,-‘प्रहरी सधैं पीडितको पक्षमा उभिन्छ । समाजमा शान्ति र सद्भाव कायम राख्न सबैको सहकार्य आवश्यक छ ।’ साथै, उनले समुदाय–प्रहरी साझेदारीमार्फत जनचेतना अभिवृद्धि गर्दै विभेदमुक्त समाज निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।
कार्यक्रममा कोहलपुर नगरपालिका सामाजिक विकास शाखा समिति संयोजक ईश्वरी बिकेले वार्षिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै दलित समुदायको उत्थान, सशक्तीकरण तथा सामाजिक समावेशीकरणका क्षेत्रमा नगरपालिकाले गरेका प्रयासहरूबारे जानकारी दिए । उनले शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी तथा सीप विकासका कार्यक्रममार्फत दलित समुदायको जीवनस्तर सुधार गर्ने लक्ष्यका साथ विभिन्न योजनाहरू कार्यान्वयन भइरहेको बताए । कार्यक्रममा वक्ता शिव सुनारले जातीय विभेद अन्त्यका लागि कानुन कार्यान्वयनसँगै व्यवहारिक परिवर्तन अत्यावश्यक रहेको धारणा राखे ।उनले समाजमा गहिरो रूपमा बसेको विभेदको सोच परिवर्तन गर्न शिक्षा, जनचेतना र सकारात्मक सामाजिक अभ्यास आवश्यक रहेको बताए । सुनार भन्छन्,-‘हामी सबैले आफ्नो सोच र व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउन सके मात्र वास्तविक समानता स्थापित हुन्छ । यस विषयमा समाजमा चेतनाको स्तर वृद्धि गरिनु पर्छ कार्यक्रमको आयोजना गर्दैमा जातिय विभेद उन्मुलन हुन सक्दैन ।’ उनले युवापुस्तालाई विभेदविरुद्ध आवाज उठाउन र समानताको पक्षमा सक्रिय हुन आग्रह गरे । कार्यक्रममा सहभागी अन्य वक्ताहरूले पनि जातीय विभेद अन्त्यका लागि राज्य, स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय र नागरिक समाजबीच सहकार्य आवश्यक रहेकोमा जोड दिएका थिए । उनीहरूले कानुनी व्यवस्था कार्यान्वयन, जनचेतना अभिवृद्धि तथा सामाजिक रुपान्तरणमार्फत मात्र विभेदमुक्त समाज निर्माण सम्भव हुने धारणा राखे ।
कोहलपुर नगरपालिकाको आर्थिक तथा सामाजिक विकास शाखाको आयोजनामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा जनप्रतिनिधि, विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधि, सुरक्षा निकायका अधिकारी, अधिकारकर्मी, पत्रकार तथा स्थानीयवासीहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो । कार्यक्रमले जातीय विभेदविरुद्ध सचेतना फैलाउने, पीडितलाई न्यायमा पहुँच सुनिश्चित गर्ने तथा समानता र सहअस्तित्वमा आधारित समाज निर्माणतर्फ थप प्रेरणा दिने विश्वास गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।
